Kế toán các công cụ phái sinh

Viết bởi

trong

MỤC TIÊU HỌC TẬP

Sau khi nghiên cứu chương này, bạn sẽ có thể:

  1. Mô tả các mục đích sử dụng và cách kế toán đối với các công cụ tài chính phái sinh.
  2. Giải thích phương pháp kế toán cho các nghiệp vụ phòng ngừa rủi ro (hedging).
  3. Xác định các vấn đề báo cáo đặc thù liên quan đến các công cụ tài chính phái sinh – những vấn đề gây ra các khó khăn riêng biệt trong công tác kế toán.

LEARNING OBJECTIVE ❶

Describe the uses of and accounting for derivatives.


MỤC TIÊU HỌC TẬP ❶

Mô tả các công dụng của công cụ phái sinh và cách kế toán đối với các công cụ này.


Cho đến đầu thập niên 1970, hầu hết các nhà quản lý tài chính đều làm việc trong một môi trường khá an nhàn, dù có phần tẻ nhạt. Kể từ đó, những thay đổi liên tục – bắt nguồn từ thị trường đầy biến động, công nghệ mới và quá trình nới lỏng các quy định – đã làm gia tăng rủi ro đối với các doanh nghiệp. Để ứng phó, cộng đồng tài chính đã phát triển các sản phẩm nhằm quản lý những rủi ro này.

Các sản phẩm đó – được gọi là công cụ tài chính phái sinh hay đơn giản là công cụ phái sinh – đóng vai trò hữu ích trong việc quản lý rủi ro. Các công ty sử dụng giá trị hợp lý hoặc dòng tiền từ những công cụ này để bù trừ cho những thay đổi về giá trị hợp lý hoặc dòng tiền của các tài sản đang chịu rủi ro. Sự phát triển của công nghệ máy tính và truyền thông mạnh mẽ đã thúc đẩy việc sử dụng các công cụ phái sinh. Công nghệ này không chỉ mang đến những phương thức mới để phân tích thông tin thị trường mà còn cung cấp năng lực xử lý khối lượng thanh toán lớn.


Định nghĩa về công cụ phái sinh

Để hiểu về các công cụ phái sinh, hãy xem xét các ví dụ sau đây.

  • Ví dụ 1 — Hợp đồng kỳ hạn (Forward Contract). Giả sử một công ty như Dell tin rằng giá cổ phiếu của Google sẽ tăng đáng kể trong ba tháng tới. Tuy nhiên, công ty này hiện không có đủ tiền mặt để mua cổ phiếu ngay tại thời điểm này. Do đó, Dell ký một hợp đồng với một nhà môi giới để nhận chuyển giao 10.000 cổ phiếu Google sau ba tháng với mức giá 110 USD/cổ phiếu.

Dell đã tham gia vào một hợp đồng kỳ hạn – một dạng công cụ phái sinh. Thông qua hợp đồng này, Dell có quyền mua 10.000 cổ phiếu Google sau ba tháng.

Đồng thời, Dell cũng có nghĩa vụ thanh toán 110 USD cho mỗi cổ phiếu vào thời điểm đó. Lợi ích của hợp đồng phái sinh này là gì? Dell có thể chốt mua cổ phiếu Google ngay hôm nay và thực hiện nhận cổ phiếu (cũng như thanh toán) sau ba tháng. Nếu giá cổ phiếu tăng đúng như kỳ vọng, Dell sẽ có lãi. Ngược lại, nếu giá giảm, Dell sẽ chịu lỗ.

  • Ví dụ 2 — Hợp đồng quyền chọn (Option Contract). Giả sử Dell cần hai tuần để quyết định xem có nên mua cổ phiếu Google hay không. Vì vậy, công ty này ký một loại hợp đồng khác, cho phép họ có quyền mua cổ phiếu Google với mức giá hiện tại vào bất kỳ thời điểm nào trong vòng hai tuần tới. Theo các điều khoản của hợp đồng, nhà môi giới sẽ thu một khoản phí là 3.000 USD để duy trì hợp đồng này trong hai tuần với mức giá đã định.

Dell hiện đã tham gia vào một hợp đồng quyền chọn – một dạng công cụ phái sinh khác. Theo hợp đồng này, Dell có quyền (nhưng không bắt buộc) mua cổ phiếu đó. Nếu giá cổ phiếu Google tăng trong vòng hai tuần tới, Dell sẽ thực hiện quyền chọn của mình. Trong trường hợp này, chi phí mua cổ phiếu sẽ bao gồm giá cổ phiếu được quy định trong hợp đồng cộng với chi phí để có được hợp đồng quyền chọn đó. Nếu giá cổ phiếu không tăng, Dell sẽ không thực hiện hợp đồng, nhưng vẫn phải chịu chi phí cho quyền chọn đã mua.

Cả hợp đồng kỳ hạn (forward contract) và hợp đồng quyền chọn (option contract) đều liên quan đến việc chuyển giao cổ phiếu trong tương lai. Giá trị của các hợp đồng này phụ thuộc vào tài sản cơ sở – trong trường hợp này là cổ phiếu Google. Do đó, các công cụ tài chính này được gọi là “công cụ phái sinh” (derivatives), vì giá trị của chúng bắt nguồn từ giá trị của các tài sản khác (ví dụ: cổ phiếu, trái phiếu hoặc hàng hóa). Nói cách khác, giá trị của chúng gắn liền với một chỉ số do thị trường xác định (ví dụ: giá cổ phiếu, lãi suất hoặc chỉ số chứng khoán Standard & Poor’s 500).

Trong phần phụ lục này, chúng ta sẽ thảo luận về cách hạch toán kế toán đối với ba loại công cụ phái sinh khác nhau:

  1. Hợp đồng kỳ hạn tài chính (financial forwards) hoặc hợp đồng tương lai tài chính (financial futures).
  2. Hợp đồng quyền chọn (options).
  3. Hợp đồng hoán đổi (swaps).

Who Uses Derivatives, and Why?

Whether to protect from changes in interest rates, the weather, stock prices, oil prices, or foreign currencies, derivative contracts help to smooth the fluctuations caused by various types
of risks. A company that wants to ensure against certain types of business risks often uses derivative contracts to achieve this objective.

  1. Producers and Consumers

To illustrate, assume that Heartland Ag is a large producer of potatoes for the consumer market. The present price for potatoes is excellent. Unfortunately, Heartland needs two months
to harvest its potatoes and deliver them to the market. Because Heartland expects the price of potatoes to drop in the coming months, it signs a forward contract. It agrees to sell its potatoes
today at the current market price for delivery in two months.
Who would buy this contract? Suppose on the other side of the contract is McDonald’s.

McDonald’s wants to have potatoes (for french fries) in two months and believes that prices will increase. McDonald’s is therefore agreeable to accepting delivery in two months at current prices. It knows that it will need potatoes in two months and that it can make an acceptable profit at this price level.

In this situation, if the price of potatoes increases before delivery, Heartland loses and McDonald’s wins. Conversely, if the price decreases, Heartland wins and McDonald’s loses. However, the
objective is not to gamble on the outcome. Regardless of which way the price moves, both Heartland and McDonald’s have received a price at which they obtain an acceptable profit. In this case, although Heartland is a producer and McDonald’s is a consumer, both companies are hedgers.

They both hedge their positions to ensure an acceptable financial result.

Commodity prices are volatile. They depend on weather, crop production, and general economic conditions. For the producer and the consumer to plan effectively, it makes good sense to lock in specific future revenues or costs in order to run their businesses successfully.

Speculators and Arbitrageurs

In some cases, instead of McDonald’s taking a position in the forward contract, a speculator may purchase the contract from Heartland. The speculator bets that the price of potatoes will
rise, thereby increasing the value of the forward contract. The speculator, who may be in the market for only a few hours, will then sell the forward contract to another speculator or to a company like McDonald’s.

Arbitrageurs also use derivatives. These market players attempt to exploit inefficiencies in markets. They seek to lock in profits by simultaneously entering into transactions in two


Ai sử dụng các công cụ phái sinh và tại sao?

Cho dù là để bảo vệ trước những thay đổi về lãi suất, thời tiết, giá cổ phiếu, giá dầu hay ngoại tệ, các hợp đồng phái sinh đều giúp giảm bớt sự biến động gây ra bởi nhiều loại rủi ro khác nhau. Một doanh nghiệp muốn phòng ngừa các rủi ro kinh doanh cụ thể thường sử dụng các hợp đồng phái sinh để đạt được mục tiêu này.

  1. Nhà sản xuất và người tiêu dùng

Để minh họa, giả sử Heartland Ag là một nhà sản xuất khoai tây quy mô lớn cung cấp cho thị trường tiêu dùng. Giá khoai tây hiện tại đang ở mức rất tốt. Tuy nhiên, Heartland cần hai tháng để thu hoạch và đưa khoai tây ra thị trường. Vì dự đoán giá khoai tây sẽ giảm trong những tháng tới, Heartland đã ký một hợp đồng kỳ hạn (forward contract). Theo đó, họ đồng ý bán khoai tây ngay từ hôm nay với mức giá thị trường hiện tại, nhưng việc giao hàng sẽ diễn ra sau hai tháng.
Ai sẽ là bên mua hợp đồng này? Giả sử bên còn lại trong hợp đồng là McDonald’s.

McDonald’s cần có khoai tây (để làm khoai tây chiên) sau hai tháng nữa và tin rằng giá sẽ tăng. Do đó, McDonald’s đồng ý nhận hàng sau hai tháng với mức giá hiện tại. Họ biết rằng mình sẽ cần khoai tây vào thời điểm đó và mức giá này vẫn đảm bảo cho họ một khoản lợi nhuận chấp nhận được.

Trong tình huống này, nếu giá khoai tây tăng trước thời điểm giao hàng, Heartland sẽ chịu thiệt còn McDonald’s sẽ có lợi. Ngược lại, nếu giá giảm, Heartland sẽ có lợi còn McDonald’s sẽ chịu thiệt. Tuy nhiên, mục đích ở đây không phải là đánh cược vào kết quả. Dù giá cả biến động theo hướng nào, cả Heartland và McDonald’s đều đã chốt được mức giá giúp họ đạt được lợi nhuận như mong đợi. Trong trường hợp này, mặc dù Heartland là nhà sản xuất còn McDonald’s là người tiêu dùng, cả hai công ty đều đóng vai trò là bên phòng ngừa rủi ro (hedger).

Họ thực hiện phòng ngừa rủi ro cho vị thế của mình để đảm bảo một kết quả tài chính chấp nhận được.

Giá hàng hóa thường rất biến động. Chúng phụ thuộc vào thời tiết, sản lượng mùa vụ và các điều kiện kinh tế chung. Để lập kế hoạch hiệu quả, cả nhà sản xuất lẫn người tiêu dùng đều thấy rằng việc cố định trước doanh thu hoặc chi phí trong tương lai là một quyết định hợp lý để vận hành doanh nghiệp thành công.

Nhà đầu cơ và người kinh doanh chênh lệch giá (arbitrageur)

Trong một số trường hợp, thay vì McDonald’s tham gia vào hợp đồng kỳ hạn, một nhà đầu cơ có thể là bên mua hợp đồng đó từ Heartland. Nhà đầu cơ đặt cược rằng giá khoai tây sẽ tăng, từ đó làm tăng giá trị của hợp đồng kỳ hạn. Nhà đầu cơ này—người có thể chỉ tham gia thị trường trong vài giờ—sau đó sẽ bán lại hợp đồng kỳ hạn đó cho một nhà đầu cơ khác hoặc cho một công ty như McDonald’s.

Những người kinh doanh chênh lệch giá (arbitrageurs) cũng sử dụng các công cụ phái sinh. Những đối tượng tham gia thị trường này tìm cách khai thác các điểm kém hiệu quả trên thị trường. Họ cố gắng đảm bảo lợi nhuận bằng cách đồng thời thực hiện các giao dịch tại hai


Bình luận

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *